Follow

Show

การจัดทำร่างมาตรฐานรถยนต์สามล้อไฟฟ้า โดย สถาบันยานยนต์

บทความ โดย นายวรธน สุขสมบูรณ์
ผู้ชำนาญการพิเศษ แผนกทดสอบตามมาตรฐาน สถาบันยานยนต์
ที่มา: นิตยสาร Automotive Navigator ฉบับเดือน ต.ค.-ธ.ค. 2563
E-magazine:
https://bit.ly/3pn9TY8

เป็นที่แน่ชัดแล้วว่าทิศทางของยานยนต์ของโลกกำลังพัฒนาสู่รถยนต์ไฟฟ้า ซึ่งประเทศไทยอยู่ระหว่าง การเปลี่ยนผ่านจากยานยนต์ที่น้ำมันเชื้อเพลิงไปสู่ยานยนต์ขับเคลื่อนด้วยไฟฟ้าด้วยเช่นกัน เห็นได้ชัดเจนในส่วนของจักรยานยนต์ไฟฟ้าที่เริ่มแพร่หลายมากขึ้น ซึ่งรูปแบบการขับเคลื่อนด้วยมอเตอร์ไฟฟ้านี้ นอกจากใช้กับจักรยานยนต์และรถยนต์แล้ว ยังถูกนำมาใช้กับยานยนต์สาธารณะประเภทอื่นๆ ซึ่งรวมถึงสามล้อหรือตุ๊กตุ๊กที่คนไทยรู้จักกันดี สถาบันยานยนต์เล็งเห็นถึงความสำคัญของพัฒนาการของรถสามล้อซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของประเทศไทย จึงได้ร่วมกับ สำนักงานมาตรฐานผลิตภัฑณ์อุตสากรรม (สมอ.) ศึกษาและจัดทำร่างมาตรฐานของรถยนต์สามล้อไฟฟ้า เพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมการผลิตรถยนต์สามล้อไฟฟ้าของประเทศให้มีคุณภาพได้มาตรฐานอันเป็นที่ยอมรับของสากล

บทความนี้จะเป็นการสรุปภาพรวมของเนื้อหาของร่างมาตรฐานสามล้อไฟฟ้าที่สถาบันยานยนต์ได้จัดทำขึ้น ซึ่งกำหนดคุณลักษณะครอบคลุมด้านความปลอดภัย ด้านสมรรถนะ และด้านการใช้พลังงาน โดยอ้างอิงจาก EU 168/2013 ซึ่งเป็นข้อกำหนดการรับรองแบบยานยนต์ประเภทสองล้อและสามล้อ เป็นหลัก โดยที่รถสามล้อไฟฟ้านี้ ถูกจัดไว้ในยานยนต์ Category  L5e  ที่เป็นยานยนต์สามล้อแบบสมมาตรในระนาบแกนกลางตามยาว ที่มีความจุกระบอกสูบมากกว่า 50 cm3 หรือมีความเร็วออกแบบสูงสุดมากกว่า 50 km/h โดยที่ข้อกำหนดนี้มีการอ้างอิงไปยังมาตฐานอื่นที่มีการเกี่ยวข้องในทุกด้าน เช่น ด้านความปลอดภัยในการขับขี่มีการอ้างอิง EU 3/2014 Functional Safety UN R78 Braking และ UN R13H ในส่วนของ Parking Brake เป็นต้น ด้านอัตราการสิ้นเปลืองพลังาน มีการอ้างอิง EU 134/2014 Environment and Propulsion unit Performance และ UN R85 the Net Power เป็นต้น หรือจะเป็นด้านความปลอดภัยในการป้องกันน้ำ มีการอ้างอิง EU 3/2014 Functional Safety และ ISO 13063 Protection against Electric Shock เป็นต้น

จากการศึกษามาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับยานยนต์ไฟฟ้า ให้ครบทั้งด้านความปลอดภัย ด้านการใช้พลังงาน และด้านสมรรถนะ ได้นำมาตรฐานเหล่านั้นมาใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดทำ เป็นมาตรฐานของรถตุ๊กตุ๊กไฟฟ้า ซื่งอธิบายโดยสังเขปดังนี้

ด้านความปลอดภัย
1 ความสมดุลการเข้าโค้งมวลรถพร้อมใช้งาน เมื่อขับรถเข้าโค้งที่ 3 m. ด้วยความเร็วเข้าโค้ง 20±1 km/h รถจะต้องไม่ลื่นไถลออกนอกโค้ง และล้อด้านในไม่ยกตัวขึ้นจากพื้นถนน ล้อด้านนอกไม่ลื่นไถลออกนอกช่องทางขับขี่ที่กำหนด หรืออุปกรณป้องกันการพลิกคว่ำต้องไม่สัมผัสพื้นถนน ดังตัวอย่างรูปภาพการเข้าโค้ง

2 ระบบเบรค ในการทดสอบได้มีการอ้างอิง ตาม UN R78 เป็นเกณฑ์กำหนด ซึ่งจะมีการทดสอบเกี่ยวกับระยะในการเบรค และมาตรฐาน UN R13H ในการทดสอบในการใช้เบรคมือบนทางลาดชัน


                      
3 ความเข้ากันได้ทางแม่เหล็กไฟฟ้า (EMC) มีการอ้างอิง UN R10 มาใช้เป็นเกณฑ์การปล่อยสัญญาณรบกวนคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Radiated Emission) และภูมิคุ้มกันต่อการรบกวนคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (Immunity Radiation Fields) ซึ่งรถสามล้อไฟฟ้าจะต้องไม่ส่งผลคลื่นรบกวน ที่เกี่ยวกับระบบไฟฟ้า เช่นไฟเลี้ยว ปัดน้ำฝน ขั้วสายอาจจะมีฉนวนไม่ดีจึงปล่อยสัญญาณรบกวนที่ช่วงความถี่ต่ำ หรือตัวรถอาจจะได้รับความเสียหายจากคลื่นสนามแม่เหล็กที่มารบกวนชุดควบคุมของระบบขับเคลื่อน ซึ่งอาจจะทำให้รถหยุดในขณะมีการขับเคลื่อนได้

4 การป้องกันน้ำ วัดการรั่วของกระแสไฟฟ้าจากระบบไฟฟ้าของรถในขณะวิ่งลุยน้ำ ซึ่งมาตรฐาน ISO 13063 Safety Specification ว่าด้วยการวัดค่าความต้านทานฉนวน (Isolation)  มาใช้ในการวัดค่าความต้านทาน โดยการทดสอบเป็นการจำลองสภาวะรถต้องมีการวิ่งลุยน้ำที่ระดับความสูงของน้ำที่ระยะ 20 cm 25 cm และ 30 cm
เมื่อทำการวิ่งรถต้องไม่ดับแล้วทำการวัดค่าความต้านทานของฉนวนที่ความสูงของระดับน้ำที่แตกต่าง โดยมีการกำหนดค่าความต้านทานของชนิดของมอเตอร์ไฟฟ้าที่เป็นแบบไฟฟ้ากระแสตรงและไฟฟ้ากระแสสลับ

5 มาตรวัดความเร็ว อ้างอิงมาตรฐาน UN R39 และตามประกาศกรมการขนส่งทางบก ว่าด้วยการติดตั้ง
มาตรวัดความเร็วของรถยนต์ เป็นการเปรียบเทียบความเร็วที่มาตรวัดกับความเร็วจริง โดยการทดสอบบนแชสซีไดนาโมมิเตอร์


ด้านสมรรถนะ
1 เสถียรภาพการใช้งานในขณะที่มีมวลเต็มอัตราบรรทุก อ้างอิงตาม UN R85 และประกาศกรมการขนส่งทางบกเรื่อง กำหนดกำลังของมอเตอร์ไฟฟ้าที่ใช้ขับเคลื่อนรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์ พ.ศ. ๒๕๖๐ เป็นการขับขี่ด้วยความเร็ว ≥ 45 km/h อย่างต่อเนื่องเป็นเวลา ≥ 30 นาที

2 ความเร็วสูงสุด อ้างอิงวิธีการทดสอบตามมาตรฐาน EU 168/2013 และ ISO 13064 ทดสอบรถในขณะที่มีมวลรถพร้อมใช้งาน เมื่อขับขี่บนแชสซีไดนาโมมิเตอร์ ต้องมีความเร็วสูงสุดไม่น้อยกว่าที่ผู้ทำกำหนด

3 ระยะทางที่วิ่งได้จากการอัดประจุ 1ครั้ง การขับขี่ตามรูปแบบวัฏจักรการขับขี่ WMTC stage 2 Class 1 ตาม EU 134/2013  ขับรถตามรูปแบบวัฏจักร ซ้ำไปมาจนรถนั้นไม่สามารถทำความเร็วตามรูปแบบวัฏจักรการขับขี่ได้ ให้หยุดการทดสอบแล้ววัดระยะทางรวมทั้งหมดที่รถขับขี่ได้

ด้านพลังงาน
เป็นการหาอัตราการใช้พลังงาน หน่วยเป็น Wh/km โดยการรถวิ่งบนแท่นจำลองการขับขี่ (แชสซีไดนาโมมิเตอร์) ด้วยวัฏจักรการขับขี่ WMTC stage 2 Class 1 ตาม EU 134/2014 และนำมาหาอัตราการสิ้นเปลื้องพลังงาน โดยจะต้องไม่น้อยกว่าที่ผู้ทำกำหนดต่อการประจุพลังงานไฟฟ้าของแบตเตอรี่ 1 ครั้ง


 
ในการจัดทำมาตรฐานนี้ ทางคณะผู้จัดทำได้ทำการเผยแพร่ ผ่านการประชาพิจารณ์ เห็นชอบทั้งหน่วยงานภาครัฐ ภาคการศึกษา ผู้ผลิตและผู้ใช้งาน พร้อมมีการประชาสัมพันธ์ในรูปแบบการจัดสัมมนาเผยแพร่ร่างมาตรฐานดังกล่าวแล้วเมื่อวันศุกร์ที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2563 ที่ผ่านมา ซึ่งคาดว่าในอนาคตจะถูกนำมาใช้เป็นมาตรฐานทั่วไป เพื่อให้ผู้ประกอบการสามล้อไฟฟ้าสามารถใช้อ้างอิง เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพได้มาตรฐาน คุ้มครองความปลอดภัยทั้งผู้ใช้รถและผู้ใช้ถนน พร้อมทั้งเป็นที่ยอมรับของตลาดในประเทศและต่างประเทศอีกด้วย




 
เพิ่มเติม